Lista notatek
Lektury: liceum/techikum
Podtematy
Dziady, cz. III
autor: Adam Mickiewicz
bohaterowie: Gustaw/Konrad, ks. Piotr, Nowosilcow, Rollisonowa, Ewa
miejsce i czas akcji: głównie Wilno, także Warszawa i Syberia, lata 1823–1824
epoka: romantyzm
rodzaj: dramat
gatunek: dramat romantyczny
Cechy gatunkowe dramatu romantycznego
synkretyczność: łączenie z sobą różnych stylów, estetyk, form wypowiedzi
obecność elementów fantastycznych
otwarta kompozycja i fragmentaryczna akcja utworu
porzucenie klasycznej zasady trzech jedności (czasu, miejsca, akcji)
obecność bohatera romantycznego (buntownik, indywidualista, przechodzi wewnętrzną przemianę)
zerwanie z zasadą decorum (stosowności stylu)
problematyka: martyrologia (męczeństwo) Polaków pod rosyjskim zaborem, mesjanizm, prometeizm (poświęcenie jednostki i narodu), walka dobra ze złem
najważniejsze motywy literackie: patriotyzm, cierpienie, bunt przeciwko Bogu
Do góryFerdydurke
autor: Witold Gombrowicz
bohaterowie: Józio Kowalski, Profesor Pimko, Miętus, Syfon, Zuta Młodziakówna
miejsce i czas akcji: Warszawa (szkoła, dom Młodziaków), dwór Hurleckich w Bolimowie, lata 30. XX wieku
epoka: dwudziestolecie międzywojenne
rodzaj: epika
gatunek: powieść awangardowa (groteskowa)
problematyka: walka z formą, niedojrzałość człowieka, krytyka narzucanych ról społecznych oraz mitów narodowych, konflikt jednostki ze społeczeństwem
najważniejsze motywy literackie: bunt, forma, szkoła, rodzina, dojrzewanie
Do góryautor: Bolesław Prus
bohaterowie: Stanisław Wokulski, Izabela Łęcka, Ignacy Rzecki, Julian Ochocki, Tomasz Łęcki, baronostwo Krzeszowscy
miejsce i czas akcji: Warszawa, Zasławek, Paryż, głównie lata 1878–1879 + retrospekcje (1840–70)
epoka: pozytywizm
rodzaj: epika
gatunek: powieść społeczno-obyczajowa
Cechy gatunkowe powieści społeczno-obyczajowej
najczęściej narracja auktorialna w trzeciej osobie (tzw. narrator wszystkowiedzący)
celem utworu jest przeważnie oddanie charakteru danego środowiska społecznego
bohaterami są zazwyczaj „typowi” przedstawiciele jakiejś klasy lub grupy społecznej, wyposażeni przez autora w konkretne cechy
motywacja bohaterów opiera się w dużej mierze na czynnikach społecznych/klasowych
w teorii powinna być bezstronna i obiektywna
problematyka: praca u podstaw, przekrój społeczny XIX-wiecznej Warszawy, postęp, nowoczesność, idealizm, nieszczęśliwa miłość
najważniejsze motywy literackie: niespełniona miłość, awans społeczny, pozytywizm, konflikt pokoleń, niesprawiedliwość społeczna
Do góryautor: Henryk Sienkiewicz
bohaterowie: Andrzej Kmicic (Babinicz), Oleńka Billewiczówna, Michał Wołodyjowski, Janusz i Bogusław Radziwiłłowie
miejsce i czas akcji: obszar Polski i Litwy, lata 1655–1657
epoka: pozytywizm
rodzaj: epika
gatunek: powieść historyczna
Cechy gatunkowe powieści historycznej
najczęściej narrator trzecioosobowy, wszystkowiedzący, orientujący się w wydarzeniach historycznych i realiach epoki
utwór przedstawia wydarzenia historyczne i wiernie je odwzorowuje, choć autor może kłaść też nacisk na przedstawienie pewnej idei lub wątki romansowo-awanturnicze
bohaterowie to zarówno postacie historyczne, jak i całkowicie fikcyjne, wymyślone przez autora
narracja i dialogi są często stylizowane na język danej epoki
problematyka: patriotyzm, obrona ojczyzny przed zagrożeniem, przemiana bohatera, mit kompensacyjny (literatura pisana „ku pokrzepieniu serc”)
najważniejsze motywy literackie: przemiana bohatera, walka za ojczyznę, patriotyzm
Do góryPrzedwiośnie
autor: Stefan Żeromski
bohaterowie: Cezary, Jadwiga i Seweryn Barykowie, Szymon Gajowiec
miejsce i czas akcji: Baku, Nawłoć, Warszawa, wieś Chłodek, lata 1914–1924 (od I wojny światowej do początków II RP)
epoka: dwudziestolecie międzywojenne
rodzaj: epika
gatunek: powieść polityczno-obyczajowa
Cechy gatunkowe powieści politycznej
postacie reprezentują konkretne postawy i poglądy polityczne, co może skutkować schematycznością i tendencyjnością
przedstawienie przez autora różnic i podziałów społecznych spowodowanych czynnikami polityczno-ideologicznymi
w toku akcji często prezentowane są ważne wydarzenia polityczne (rewolucje, konflikty zbrojne, demonstracje)
narracja i dialogi bywają nacechowane emocjonalnie i mogą pełnić funkcję perswazyjną
problematyka: rewolucja, ścieranie się idei i postaw politycznych, problemy społeczne Polski po odzyskaniu niepodległości, dojrzewanie
najważniejsze motywy literackie: szklane domy, idealizm kontra realizm, rozczarowanie, ojczyzna i patriotyzm
Do góryautor: Stanisław Wyspiański
bohaterowie: Pan Młody, Panna Młoda, Gospodyni, Gospodarz, Poeta, Dziennikarz, Wernyhora, Chochoł
miejsce i czas akcji: Bronowice pod Krakowem, noc z 20 na 21 listopada 1900 roku
epoka: Młoda Polska
rodzaj: dramat
gatunek: dramat symboliczny
Cechy gatunkowe dramatu symbolicznego
operowanie poetyką symbolizmu: rekwizyty, postacie dramatu a nawet pojedyncze sceny czy wydarzenia pełnią tu rolę symboli, odsyłających do innych znaczeń
odrzucenie realizmu, obecność motywów i postaci fantastycznych
luźny związek pomiędzy następującymi po sobie scenami
silny nacisk na nastrojowość i tajemniczość
obecność „syntezy sztuk” (połączenia literatury z innymi gatunkami sztuki)
problematyka: podziały między chłopstwem i szlachtą, refleksja na temat walki narodowowyzwoleńczej i historii Polski, krytyka chłopomanii oraz polskiej inteligencji
najważniejsze motywy literackie: patriotyzm, podziały społeczne, walka o niepodległość, chłopomania, bierność, nadzieja i jej utrata
Do góry
