Pisownia partykuły nie

„Nie” piszemy łącznie:

• z rzeczownikami, np. nieprawda, niebezpieczeństwo, w tym również z rzeczownikami odczasownikowymi, np. niewymaganie;
• z przymiotnikami, np. niemądry, niesympatyczny, również w stopniu wyższym i najwyższym, np. nielepsza, nienajlepsza;
• z imiesłowami przymiotnikowymi czynnymi i biernymi, np. nieodstający, nieżyjący, niestosowany;
• z przysłówkami odprzymiotnikowymi, np. niemądrze, nieźle, również w stopniu wyższym i najwyższym, np. nienajlepiej.

„Nie” piszemy rozdzielnie:

• z czasownikami, np. nie krzycz, nie płacze, w tym również z formami bezosobowymi i bezokolicznikami, np. nie wiadomo, nie chodzić;
• z imiesłowami przysłówkowymi współczesnymi i uprzednimi, np. nie czytając, nie spojrzawszy;
• z przysłówkami nieodprzymiotnikowymi, np. nie dziś, nie tutaj;
• z liczebnikami, np. nie pięć, nie szósty;
• z zaimkami, np. nie ona, nie każde;
• z partykułami, np. nie lada, nie tylko.

Zgodnie z nowymi zasadami ortograficznymi obowiązującymi od 1 stycznia 2026 roku.

„Nie” z rzeczownikami zazwyczaj piszemy łącznie, np.

To była nieprawda.
Grozi ci niebezpieczeństwo.

Dotyczy to również rzeczowników odczasownikowych, np.

Niemycie zębów może prowadzić do próchnicy.

Istnieje jednak kilka odstępstw od tej zasady. Pierwsza mówi, że „nie” z piszemy rozdzielnie, jeśli mamy do czynienia z wyraźnym zaprzeczeniem, np.

To nie prawda, lecz kłamstwo.

Ponadto „nie” piszemy rozdzielnie, jeśli rzeczownik użyty jest w funkcji orzecznika np.

Nie sztuka nauczyć się tego na pamięć.

Natomiast w połączeniach, w których drugi człon zapisywany jest wielką literą, stosujemy dywiz, np.

To nie-Polak.

„Nie” piszemy łącznie:

• z przymiotnikami w stopniu równym, np. niemądry, niesympatyczny;
• z przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu równym, np. niemądrze, nieźle;
• z imiesłowami przymiotnikowymi, np. niepiszący.

„Nie” piszemy rozdzielnie:

• z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym, np. nie lepsza, nie najlepsza;
• z przysłówkami odprzymiotnikowymi w stopniu wyższym i najwyższym, np. nie lepiej, nie najlepiej;
• z przysłówkami niepochodzącymi od przymiotnika, np. nie dziś, nie tutaj;
• zawsze, kiedy „nie” stanowi wyraźne zaprzeczenie, np. nie mądry, lecz głupi.

Zgodnie z decyzją Rady Języka Polskiego od 1 stycznia 2026 roku niektóre z powyższych zasad ulegną zmianie.

„Nie” z imiesłowami przymiotnikowymi (zarówno czynnymi, jak i biernymi) piszemy zawsze łącznie, czyli tak samo jak z przymiotnikami, np.

niepiszący, nienapisany

„Nie” z imiesłowami przysłówkowymi (zarówno współczesnymi, jak i uprzednimi) piszemy zawsze rozdzielnie, czyli tak samo jak z czasownikami, np.

nie czytając, nie przeczytawszy