Przecinki

Przecinek stawiamy:

• między zdaniem nadrzędnym a podrzędnym, np. Kiedy wrócę, będzie ciemno., Nie wiem, o co ci chodzi.

• między zdaniami złożonymi współrzędnie przeciwstawnymi (przed spójnikami ale, lecz…), np. Pada, ale muszę wyjść. i wynikowymi (przed spójnikami więc, zatem…), np. Pada, więc zostanę w domu.

• przed i po wyrazach w wołaczu, np. Marku, zaczekaj!, Nie widzę, Aniu, tej książki.

• przed i po wtrąceniu, np. Byłam u Ani, jak już wspominałam, dopiero pierwszy raz.

• przed powtórzonym spójnikiem, np. Albo pójdziemy na zakupy, albo zamówimy to przez Internet.

• przed lub po imiesłowowych równoważnikach zdania, np. Idę do szkoły, słuchając muzyki., Sprzątając, śpiewam głośno.

• między zdaniami współrzędnymi, które nie są połączone spójnikiem, np. Wstanę rano, posprzątam.

Przecinka nie stawiamy:

• zazwyczaj między zdaniami złożonymi współrzędnie łącznie, np. Wstanę rano i pójdę do sklepu.

• między zdaniami złożonymi współrzędnie rozłącznie, np. Wstanę rano albo pośpię trochę dłużej.

Przecinek stawiamy:

• w wyliczeniach, np. Zaprosiłam Anię, Izę, Martę.
• przed spójnikami czyli, a , ale, np. Jest biedny, ale szczęśliwy.
• przed wyrażeniami a także, jak również, np. Jest żoną, matką, jak również właścicielką firmy.
• przed powtórzonymi spójnikami, np. Nie znam ani Basi, ani Matyldy. Kupię i kurtkę, i buty.

Przecinka nie stawiamy:

• przed spójnikami i, oraz, lub, albo, bądź, ani (jeśli nie są powtórzone), np. Pójdę do kina albo do teatru. Nie mam samochodu ani roweru.
• w wyrażeniu między X a Y, np. Mieszkam między Krakowem a Katowicami.
• w zdaniu pojedynczym przed spójnikiem czy, np. Chcesz kawę czy herbatę?

Przecinkiem zawsze oddzielamy zdanie nadrzędne od podrzędnego i nie ma znaczenia, w jakiej kolejności zdania składowe zostały zapisane.
Np. Dostałem pracę (zdanie nadrzędne), o której marzyłem (zdanie podrzędne).

Przecinkiem (z obu stron) oddzielamy również zdanie podrzędne zapisane pomiędzy zdaniem nadrzędnym.
Np. Rano (część zdania nadrzędnego), kiedy wychodziła do szkoły (zdanie podrzędne), zadzwonił telefon (część zdania nadrzędnego).

Uwaga! Przecinkiem nie oddzielamy połączeń spójników z partykułami, przysłówkami, np. mimo że, chyba że, podczas gdy. Przecinek należy stawiać zawsze przed całym wyrażeniem.
Np. Adaś poszedł pobiegać, mimo że padał deszcz.

Przecinkiem rozdzielamy zdania współrzędnie złożone przeciwstawne (np. Chciałam zrobić zakupy, ale sklep był zamknięty.) oraz zdania złożone współrzędnie wynikowe (np. Chciałam zrobić zakupy, więc poszłam do sklepu.).

Z reguły nie rozdzielamy przecinkiem zdań współrzędnie złożonych łącznie (Leżę i czytam książkę.) i rozłącznie (Obejrzę mecz albo ugotuję obiad.).

Uwaga!

• Jeśli między zdaniami łącznymi nie występuje żaden spójnik, to należy rozdzielić je przecinkiem (Leżę, czytam książkę.).
  
• Jeśli w zdaniach zdaniach złożonych współrzędnie powtarza się spójnik w tej samej funkcji, to przed drugim z nich należy postawić przecinek (Albo obejrzę mecz, albo ugotuję obiad.).

Wtrącenia (dodatkowe informacje w zdaniu) zawsze oddzielamy przecinkiem, np.:
Basia, moja najlepsza przyjaciółka, zawsze ma dla mnie czas.
Kiedy wrócę, pewnie jutro, zrobię pranie.
Moja koleżanka, o której nie raz ci mówiłam, przyjedzie do mnie na wakacje.

Przecinki stawiamy przed i po imiesłowowym równoważniku zdania, np.:
Idąc, nuciłam piosenkę.
Jadłam śniadanie, myśląc o sprawdzianie.
Kasia, oglądając zdjęcia, śmiała się głośno.
Kasia śmiała się, oglądając zdjęcia.

Przecinek stawiamy:

• po wyrazie w wołaczu, np. Alicjo, podnieś to!
• przed wyrazem w wołaczu, np. Pomóż mi, Antku!
• niekiedy wołacz musi być otoczony przecinkami, np. Przemyśl, Basiu, swoje zachowanie!