autor: Stefan Żeromski

bohaterowie: Marcin Borowicz, Andrzej Radek, Bernard Zygier, Majewski, Sztetter

miejsce i czas akcji: Gawronek, Kleryków, Strzemboszów, lata 1872–1881

epoka: pozytywizm

rodzaj: epika

gatunek: powieść

problematyka: rusyfikacja w polskich szkołach, rola edukacji i nauczycieli w życiu uczniów, życie Polaków pod rosyjskim zaborem

najważniejsze motywy literackie: dojrzewanie, patriotyzm i bunt, szkoła jako narzędzie ucisku