Środki stylistyczne

Środki stylistyczne to celowo zastosowane środki językowe, które wzbogacają wypowiedź, podkreślają jej znaczenie i wzmacniają jej oddziaływanie na czytelnika.

Anafora — powtórzenie tych samych słów lub zwrotów na początku kolejnych części tekstu (wersów lub zwrotek).

I wabił nieustannych rozkwitów pośpiechem,
I nęcił ust zdyszanych tajemnym bezśmiechem,
I czarował zniszczotą wonnych niedowcieleń,
I kusił coraz głębiej — w tę zieleń, w tę zieleń!

Przeciwieństwem anafory jest epifora — powtórzenie tych samych słów lub zwrotów na końcu kolejnych części tekstu.

I niebo jak biała Niagara.
I drogę jak biała Niagara.
I pamięć jak biała Niagara.
O tobie jak biała Niagara.

Apostrofa – bezpośredni zwrot do adresata (osoby, bóstwa, idei, zjawiska itp.). Występuje w wołaczu lub mianowniku w funkcji wołacza.

Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie

Epitet – określenie innego wyrazu za pomocą przymiotnika, imiesłowu lub rzeczownika. Może odnosić się do cechy danej rzeczy lub wyrażać stosunek autora do niej.

Srebrzyste Świtezi błonie

Metafora (przenośnia) – połączenie słów, które nabiera nowego, innego znaczenia niż pierwotne znaczenie słów, z których się składa.

Neologizm — nowo powstały wyraz.

Jakim śmiechem pośmieszyć, jakim smutkiem posmęcić?

Ożywienie (animizacja) – przypisanie przedmiotom lub zjawiskom właściwości odpowiednich dla istot żywych.

Cicho, cicho, nie budźmy śpiącej wody w kotlinie.

Powtórzenie – wyraz, fraza lub inna część tekstu pojawia się wielokrotnie w danej wypowiedzi.

I kusił coraz głębiej — w tę zieleń, w tę zieleń!

Porównanie — zestawienie dwóch zjawisk, skupiające się na ich wspólnych cechach lub podobieństwach. Oba człony najczęściej łączą wyrazy takie jak: jak, jako, niby, jakby, niż.

Imię moje tak przeszło jako błyskawica.

Pytanie retoryczne — pytanie, na które nadawca nie oczekuje odpowiedzi; stawia je, aby skłonić czytelnika do refleksji.

Gdzież jest król, co na rzezie tłumy te wyprawia?
Czy dzieli ich odwagę, czy pierś sam nadstawia?

Uosobienie (personifikacja) – przypisanie przedmiotom, zjawiskom lub zwierzętom cech, umiejętności i zachowań charakterystycznych dla ludzi.

Bocian, miasta mieszkaniec, mówił jeleniowi:
„Ty kunsztu lekarstw nie znasz”.
Jeleń mu odpowie: „Prawdę mówisz, bocianie, lekarstw nie rozumiem,
Ale ty leczysz, a ja chorować nie umiem.”

Wyliczenie – wymienianie kilku elementów, które łączy pewna cecha lub związek, jeden za drugim.

Wyraz dźwiękonaśladowczy (onomatopeja) – wyraz naśladujący dźwięki lub odgłosy (w tym odgłosy zwierząt).

Wtem wiatr zaszumiał po gęstym lesie.

Zdrobnienie — służy do nazywania rzeczy małych i młodych lub wyrażenia stosunku emocjonalnego (najczęściej pozytywnego, ale również ironii lub kpiny).

Chateczka moja stąd niedaleka

Zgrubienie — służy do nazywania rzeczy dużych lub wyrażenia stosunku emocjonalnego (najczęściej negatywnego).

Brody ich długie, kręcone wąsiska