Lista notatek
Synonimy, antonimy, homonimy
Podtematy
Synonimy, antonimy, homonimy
Synonimy (wyrazy bliskoznaczne) to wyrazy lub wyrażenia bliskie znaczeniowo innemu wyrazowi lub wyrażeniu, np.
kot – dachowiec
zabawny – dowcipny
Antonimy (wyrazy przeciwstawne) to wyrazy lub wyrażenia o znaczeniu przeciwstawnym, np.
zaleta – wada
wysoki – niski
Synonimia i antonimia zachodzą pomiędzy różnymi częściami mowy:
| część mowy | synonimy | antonimy |
| rzeczownik | ubranie – odzież | przyjaciel – wróg |
| przymiotnik | zamożny – majętny | mokry – suchy |
| czasownik | wrzeszczeć – krzyczeć | usiąść – wstać |
| przysłówek | doskonale – wspaniale | służbowo – prywatnie |
Jeden wyraz może mieć więcej synonimów i antonimów, np.
pies – synonimy: czworonóg, psina, kundelek,
najlepszy przyjaciel człowieka
ładny – synonimy: piękny, śliczny, dorodny,
urodziwy
prawda – antonimy: fałsz, kłamstwo, wymysł,
blef
leczyć się – antonimy: kurować się, odbywać
leczenie
Homonimy to wyrazy, które mają identyczną pisownię lub wymowę, ale różnią się znaczeniem, np.
Do górymorze – może
cis (dźwięk lub roślina)
Synonimy to wyrazy lub wyrażenia bliskie znaczeniowo innemu wyrazowi lub wyrażeniu, np.
zamożny – majętny, auto – samochód, doskonale – wspaniale
Po co nam synonimy?
- dzięki synonimom unikniemy powtórzeń w wypowiedzi pisemnej
- synonimy pomogą nam w sytuacji, gdy nie możemy znaleźć odpowiedniego słowa
- synonimy wzbogacają styl i nadają wypowiedzi ekspresję
Rodzaje synonimów
- synonimy absolutne (wyrazy równoznaczne) mają taką samą definicję i są wymienne w dowolnym kontekście, np. szybki – prędki, silnik – motor, całkiem – zupełnie, metafora – przenośnia, samochód – auto, lingwistyka – językoznawstwo.
- synonimy częściowe (wyrazy bliskoznaczne) różnią się na przykład cechami znaczeniowymi (ładny – piękny, brzydki – ohydny), nacechowaniem ekspresywnym (chłopiec – młokos, niesłyszący – głuchy, kobieta – kobita, ręka – łapa) czy stylowym (jeść – konsumować, włodarz – władca).
Antonimy to wyrazy lub wyrażenia o przeciwstawnym znaczeniu. Antonimia może zachodzić pomiędzy różnymi częściami mowy, np.
- rzeczownikami: zaleta – wada
- czasownikami: zaczynać – kończyć
- przymiotnikami i przysłówkami: długi – krótki, zawsze – nigdy
- przyimkami: lub – albo
Ponadto antonimy możemy tworzyć poprzez dodanie przedrostków nie-, anty- lub a-, np.
ładny – nieładny, semityzm – antysemityzm, społeczny – aspołeczny
Homonimy to wyrazy, które mają identyczną pisownię albo wymowę, ale różnią się znaczeniem, np. morze i może; cis (dźwięk lub roślina).
Rodzaje homonimów
- homofony różnią się pisownią i znaczeniem, ale brzmią identycznie (może – morze, szef – szew).
- homogramy różnią się brzmieniem i znaczeniem, ale pisownia jest taka sama (cis – dźwięk lub roślina).
- homoformy brzmią identycznie tylko w niektórych kontekstach (piła – przedmiot lub czasownik 3 os., lp., r. ż.).
